বয়স বঢ়াৰ লগে লগে কিয় বৃদ্ধি পায় প্ৰষ্টেট গ্ৰন্থি ? নতুন গৱেষণাত উদঘাটিত কোষীয় ৰহস্য

iUKD: কিডনী আৰু প্ৰস্ৰাৱজনিত ৰোগৰ উন্নত চিকিৎসাৰ এক নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰতিষ্ঠান

বয়স বৃদ্ধিৰ লগে লগে পুৰুষৰ প্ৰষ্টেট গ্ৰন্থি ডাঙৰ হৈ যোৱাৰ সমস্যা কিয় দেখা দিয়ে? এই প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰি বিজ্ঞানীসকলে প্ৰষ্টেট গ্ৰন্থিৰ এনে এক বিশেষধৰণৰ কোষৰ সন্ধান লাভ কৰিছে, যিয়ে এই স্বাভাৱিক কিন্তু কেতিয়াবা সমস্যাজনক প্ৰক্ৰিয়াটোৰ ৰহস্য বুজাত সহায় কৰিব পাৰে।

প্ৰষ্টেট গ্ৰন্থিৰ অস্বাভাৱিকভাৱে ডাঙৰ হৈ যোৱা, কিন্তু কৰ্কট ৰোগৰ সৈতে সম্পৰ্ক নথকা এই অৱস্থাটোক বেনাইন প্ৰষ্টেটিক হাইপাৰপ্লাছিয়া (Benign Prostatic Hyperplasia বা BPH) বুলি কোৱা হয়। বয়স বৃদ্ধিৰ লগে লগে পুৰুষৰ মাজত এই সমস্যা অধিক সাধাৰণ হৈ পৰে। অৱশ্যে, প্ৰষ্টেট গ্ৰন্থি কিয় বিশেষকৈ ইয়াৰ এটা নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলত ডাঙৰ হয়, তাৰ সম্পূৰ্ণ কাৰণ বিজ্ঞানীসকলে এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ণয় কৰিব পৰা নাই।

প্ৰষ্টেট গ্ৰন্থিৰ বৃদ্ধিৰ আঁৰত কি আছে?

জনছ হপকিন্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষকসকলে কৰা এক অধ্যয়নত প্ৰষ্টেট গ্ৰন্থিৰ মূত্ৰনলীৰ চাৰিওফালে থকা অংশত বিশেষভাৱে পোৱা কিছুমান কোষ চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই কোষসমূহে বয়স বৃদ্ধিৰ লগে লগে প্ৰষ্টেট গ্ৰন্থি ডাঙৰ হৈ যোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াত ভূমিকা পালন কৰিব পাৰে বুলি গৱেষকসকলে ধাৰণা কৰিছে।

গৱেষণাটোত একক-কোষ বিশ্লেষণ আৰু RNA ছিকুৱেন্সিং প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰষ্টেটৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ কোষসমূহৰ জিনৰ সক্ৰিয়তা পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। এই পদ্ধতিৰ সহায়ত কোনবোৰ জিন সক্ৰিয় হৈ আছে আৰু কোনবোৰৰ কাৰ্যকলাপ কম, সেই বিষয়ে তথ্য লাভ কৰা সম্ভৱ হয়।

গৱেষণাৰ ফলাফল The Journal of Pathology নামৰ গৱেষণা আলোচনীত প্ৰকাশিত হৈছে।

প্ৰষ্টেটৰ কোনটো অংশত এই সমস্যা অধিক দেখা যায়?

প্ৰষ্টেট গ্ৰন্থিৰ এটা নিৰ্দিষ্ট অংশক ‘ট্ৰেনজিশ্যন জ’ন’ (Transition Zone) বুলি কোৱা হয়। বেনাইন প্ৰষ্টেটিক হাইপাৰপ্লাছিয়াৰ ফলত সাধাৰণতে এই অংশটো ডাঙৰ হয়। ইয়াৰ ফলত মূত্ৰনলীৰ ওপৰত চাপ পৰিব পাৰে আৰু প্ৰস্ৰাৱ ওলাই যোৱাৰ পথ সংকুচিত হ’ব পাৰে।

ইয়াৰ ফলত দেখা দিব পৰা লক্ষণসমূহ হ’ল—

• প্ৰস্ৰাৱ আৰম্ভ কৰাত অসুবিধা হোৱা।
• প্ৰস্ৰাৱৰ ধাৰ দুৰ্বল হোৱা বা মাজে মাজে বন্ধ হৈ যোৱা।
• সঘনাই প্ৰস্ৰাৱৰ বেগ অহা, বিশেষকৈ নিশাৰ ভাগত।
• প্ৰস্ৰাৱ কৰাৰ পিছতো মূত্ৰাশয় সম্পূৰ্ণ খালী নোহোৱাৰ অনুভৱ হোৱা।
• গুৰুতৰ অৱস্থাত প্ৰস্ৰাৱ সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ হৈ যোৱা।

পঞ্চাশ বছৰ বয়সৰ পিছত এই সমস্যাৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ বৃদ্ধি পায়। হৰমনৰ পৰিৱৰ্তন, প্ৰদাহ আৰু কোষৰ বৃদ্ধিৰ দৰে কাৰকে ইয়াত ভূমিকা পালন কৰিব পাৰে। অৱশ্যে, ইয়াৰ আঁৰত থকা সঠিক কোষীয় প্ৰক্ৰিয়াটো এতিয়াও সম্পূৰ্ণৰূপে বুজি পোৱা হোৱা নাই।

প্ৰায় ১.৩ লাখ কোষৰ বিশ্লেষণে কি দেখুৱালে?

জনছ হপকিন্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষকসকলে প্ৰষ্টেট কৰ্কট ৰোগত আক্ৰান্ত দহজন পুৰুষৰ কৰ্কটমুক্ত প্ৰষ্টেট কলাৰ নমুনা বিশ্লেষণ কৰিছিল। প্ৰষ্টেট গ্ৰন্থিৰ তিনিটা প্ৰধান অঞ্চলৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা নমুনাত প্ৰায় ১ লাখ ৩০ হাজাৰ একক কোষৰ জিন-কাৰ্যকলাপ পৰীক্ষা কৰা হৈছিল।

বিশ্লেষণত প্ৰষ্টেটৰ ট্ৰেনজিশ্যন জ’নত তুলনামূলকভাৱে অধিক পৰিমাণে পোৱা এক বিশেষ কোষগোষ্ঠীৰ সন্ধান লাভ কৰা হয়। এই কোষসমূহ প্ৰষ্টেটৰ আন অঞ্চলত তুলনামূলকভাৱে কম দেখা গৈছিল।

গৱেষকসকলে লক্ষ্য কৰে যে এই কোষসমূহৰ কিছুমান জিন এণ্ড্ৰোজেন নামৰ পুৰুষৰ যৌন হৰমনৰ সংকেতৰ প্ৰতি সংবেদনশীল। টেষ্টোষ্টেৰন হৈছে এই গোষ্ঠীৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ হৰমন। এই কোষসমূহৰ সৈতে প্ৰষ্টেটৰ বৃদ্ধি আৰু বিকাশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা কিছুমান সংকেত প্ৰেৰণকাৰী পথৰো সম্পৰ্ক আছে।

বিশেষকৈ WNT সংকেত প্ৰেৰণকাৰী পথ আৰু প্ৰদাহৰ সৈতে জড়িত প্ৰক্ৰিয়াসমূহে প্ৰষ্টেটৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ আচৰণত কেনেদৰে প্ৰভাৱ পেলায়, সেই বিষয়ে গৱেষণাই নতুন সম্ভাৱনাৰ দুৱাৰ মুকলি কৰিছে।

অৱশ্যে, এই কোষসমূহেই প্ৰষ্টেট বৃদ্ধিৰ প্ৰত্যক্ষ কাৰণ বুলি এতিয়াও চূড়ান্তভাৱে প্ৰমাণিত হোৱা নাই। এই আৱিষ্কাৰে ভৱিষ্যতে BPH-ৰ কাৰণ বুজিবলৈ আৰু অধিক লক্ষ্যভিত্তিক চিকিৎসা বিকশিত কৰিবলৈ সহায় কৰিব পাৰে।

প্ৰষ্টেটৰ সমস্যা অৱহেলা নকৰিব

প্ৰষ্টেট গ্ৰন্থি ডাঙৰ হোৱা মানেই কৰ্কট ৰোগ হোৱা নহয়। BPH হৈছে এক অকৰ্কটজনিত অৱস্থা। তথাপি, প্ৰস্ৰাৱৰ সমস্যা দেখা দিলে চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ লোৱাটো অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। কিয়নো এনে লক্ষণৰ আঁৰত প্ৰষ্টেটৰ বৃদ্ধি, সংক্ৰমণ, মূত্ৰাশয়ৰ সমস্যা অথবা আন ৰোগো থাকিব পাৰে।

প্ৰস্ৰাৱ একেবাৰে বন্ধ হৈ গ’লে, বিশেষকৈ তলপেটত বিষ বা অস্বস্তি অনুভৱ কৰিলে, তৎক্ষণাৎ চিকিৎসা গ্ৰহণ কৰিব লাগে।

iUKD: কিডনী আৰু প্ৰস্ৰাৱজনিত ৰোগৰ উন্নত চিকিৎসা সেৱা

অসম তথা উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলত কিডনী আৰু প্ৰস্ৰাৱজনিত ৰোগৰ চিকিৎসা সেৱা আগবঢ়াই অহা iUKD (Institute of Urology and Kidney Diseases)-ত কিডনী আৰু প্ৰস্ৰাৱতন্ত্ৰৰ বিভিন্ন সমস্যাৰ মূল্যায়ন আৰু চিকিৎসাৰ ব্যৱস্থা আছে।

ইয়াত আগবঢ়োৱা চিকিৎসা সেৱাসমূহৰ ভিতৰত আছে—

• কিডনী ষ্ট’ন বা পাথৰজনিত সমস্যা।
• প্ৰষ্টেট গ্ৰন্থিৰ বৃদ্ধি আৰু প্ৰষ্টেটৰ অন্যান্য সমস্যা।
• কিডনী বিকল হোৱা আৰু অন্যান্য কিডনীজনিত ৰোগ।
• পুৰুষ আৰু মহিলাৰ প্ৰস্ৰাৱজনিত সমস্যা।
• কিডনী, মূত্ৰাশয়, প্ৰষ্টেট আৰু অন্যান্য ইউৰ’লজিকেল কৰ্কট ৰোগৰ চিকিৎসা।
• পুৰুষ আৰু মহিলাৰ বিভিন্ন ইউৰ’লজিকেল আৰু যৌনস্বাস্থ্যজনিত সমস্যা।
• প্ৰয়োজন অনুসৰি উন্নত অস্ত্ৰোপচাৰ আৰু ৰব’টিক ইউৰ’লজিকেল ছাৰ্জাৰী সেৱা।

iUKD-ত অভিজ্ঞ ইউৰ’লজিষ্ট আৰু নেফ্ৰ’লজিষ্টৰ দ্বাৰা চিকিৎসা সেৱা আগবঢ়োৱা হয়। প্ৰতিষ্ঠানটোৰ মতে, বিশেষজ্ঞ ইউৰ’লজিষ্টৰ দলৰ সেৱা সপ্তাহৰ প্ৰতিটো দিনতে উপলব্ধ।

iUKD-ৰ মুখ্য পৰিচালন সঞ্চালক তথা মুখ্য ইউৰ’লজি বিশেষজ্ঞ, ‘লেজাৰমেন অৱ ইণ্ডিয়া’ হিচাপে পৰিচিত ডাঃ অৰূপ কুমাৰ নাথৰ তত্ত্বাৱধানত বিশেষজ্ঞ চিকিৎসকৰ দলে ৰোগীক চিকিৎসা সেৱা আগবঢ়াই আহিছে। নেফ্ৰ’লজিষ্টৰ দলেও কিডনীজনিত ৰোগৰ চিকিৎসা সেৱা প্ৰদান কৰে।

প্ৰষ্টেট বা প্ৰস্ৰাৱজনিত কোনো সমস্যা দেখা দিলে অৱহেলা নকৰি উপযুক্ত চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰক।

যোগাযোগৰ নম্বৰ:

• 8011501833
• 9864104444

হস্পিটেলৰ ঠিকনা:
Kidney Hospital iUKD
Institute of Urology and Kidney Diseases
Nazirakhat, Sonapur, Guwahati, Assam – 782402

সুস্থ কিডনী, সুস্থ প্ৰস্ৰাৱতন্ত্ৰ—সচেতনতাই সুস্বাস্থ্যৰ প্ৰথম পদক্ষেপ।